<\/p>\n
35 lat UOKiK. Wi\u0119cej kompetencji, ochrony, praw<\/p>\n
[Warszawa, 14 kwietnia 2025 r.]<\/strong> Zakupy przez internet i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwrotu towar\u00f3w zam\u00f3wionych na odleg\u0142o\u015b\u0107 czy na pokazach handlowych. Jednoznaczne informacje o wysoko\u015bci rabatu, w tym mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprawdzenia ceny z 30 dni przed promocj\u0105. Prawa i standardy, kt\u00f3re wi\u0119kszo\u015bci z nas wydaj\u0105 si\u0119 dzi\u015b tak oczywiste, jakby istnia\u0142y od zawsze, to dorobek ostatnich 35 lat. Ten czas to jednocze\u015bnie historia Urz\u0119du Ochrony Konkurencji i Konsument\u00f3w.<\/p>\n Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od Urz\u0119du Antymonopolowego <\/strong><\/p>\n Po prze\u0142omie politycznym 89 r., kiedy gospodarka oparta w du\u017cej mierze na pa\u0144stwowych monopolach zosta\u0142a przestawiona na mechanizmy wolnego rynku, promowanie konkurencji i przeciwdzia\u0142anie antyrynkowym zachowaniom mia\u0142o fundamentalne znaczenie dla powodzenia transformacji gospodarczej. Z tego powodu, na mocy ustawy o przeciwdzia\u0142aniu praktykom monopolistycznym, 13 kwietnia 1990 r. powo\u0142ano Urz\u0105d Antymonopolowy, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142a kontrola koncentracji przedsi\u0119biorc\u00f3w, przeciwdzia\u0142anie zawieraniu antykonkurencyjnych porozumie\u0144 oraz nadu\u017cywaniu pozycji dominuj\u0105cej na rynku.<\/p>\n – 35 lat UOKiK to historia prze\u0142om\u00f3w \u2013 nie tylko dla Urz\u0119du, ale przede wszystkim dla bezpiecze\u0144stwa i pozycji konsument\u00f3w w gospodarce rynkowej, kt\u00f3ra dzi\u015b jest niepor\u00f3wnanie lepsza ni\u017c 30, 15 czy nawet 5 lat temu \u2013 m\u00f3wi Prezes UOKiK Tomasz Chr\u00f3stny.<\/p>\n Pierwszy kamie\u0144 milowy mia\u0142 miejsce w 1996 r., kiedy UOKiK otrzyma\u0142 swoj\u0105 obecn\u0105 nazw\u0119, a zadania Urz\u0119du rozszerzono o ochron\u0119 interes\u00f3w konsument\u00f3w i nadz\u00f3r nad Inspekcj\u0105 Handlow\u0105. W kolejnych latach kompetencje Urz\u0119du zwi\u0119ksza\u0142y si\u0119 m.in. o monitorowanie pomocy publicznej (2001), przeciwdzia\u0142anie nieuczciwemu wykorzystywaniu\u00a0przewagi kontraktowej<\/a> (2017) oraz zwalczanie zator\u00f3w p\u0142atniczych (2020). Na dzia\u0142ania Urz\u0119du mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw zmiany prawne.\u00a0 W 2001 r. wesz\u0142a w \u017cycie ustawa o ochronie konkurencji i konsument\u00f3w. Uporz\u0105dkowa\u0142a ona dotychczas obowi\u0105zuj\u0105ce rozwi\u0105zania, uwzgl\u0119dniaj\u0105c konieczno\u015b\u0107 dostosowania regulacji krajowych do przepis\u00f3w unijnych. Obecnie obowi\u0105zuj\u0105ca ustawa zosta\u0142a uchwalona w 2007 r., jednak w 2015 r. nast\u0105pi\u0142a jej istotna nowelizacja. W nowej wersji wprowadza\u0142a m.in. dwuetapowe post\u0119powania w sprawach z zakresu kontroli koncentracji, mo\u017cliwo\u015b\u0107 nak\u0142adania kar na osoby fizyczne czy ostrze\u017cenia konsumenckie. Rok p\u00f3\u017aniej wprowadzono m.in. instytucj\u0119 \u201etajemniczego klienta\u201d oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 publikowania komunikat\u00f3w i ostrze\u017ce\u0144 w publicznym radiu i telewizji. Ostatnia istotna zmiana polskich przepis\u00f3w ochrony konsument\u00f3w mia\u0142a miejsce w 2023 r. To wtedy pojawi\u0142 si\u0119 m.in. wym\u00f3g oznaczania najni\u017cszej ceny z ostatnich 30 dni przy promocji lub wyprzeda\u017cy.<\/p>\n Takich prze\u0142omowych moment\u00f3w, zwi\u0105zanych z reformami administracyjnymi czy zmianami w prawie w historii Urz\u0119du Ochrony Konkurencji i Konsument\u00f3w mo\u017cna by\u0142oby wymieni\u0107 o wiele wi\u0119cej. Jednak nie mniej prze\u0142omowe okazywa\u0142y si\u0119 cz\u0119sto skutki dzia\u0142a\u0144 i decyzji podj\u0119tych przez Prezesa Urz\u0119du.<\/p>\n Jak zmieni\u0142 si\u0119 rynek<\/strong><\/p>\n Pierwsza decyzja, wtedy jeszcze Urz\u0119du Antymonopolowego, dotyczy\u0142a praktyk cenowych Fabryki Samochod\u00f3w Osobowych z Warszawy w 1990 r., kiedy w ci\u0105gu miesi\u0105ca cena Fiata 125 wzros\u0142a trzykrotnie. W efekcie dzia\u0142a\u0144 podj\u0119tych przez \u00f3wczesn\u0105 Prezes Urz\u0119du o 70 proc. obni\u017cono c\u0142a na samochody osobowe. W konsekwencji, w kolejnym roku import trzykrotnie przewy\u017cszy\u0142 produkcj\u0119 krajow\u0105, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b konkurencj\u0119 na rynku z korzy\u015bci\u0105 dla konsument\u00f3w.<\/p>\n Od tego czasu Urz\u0105d przeprowadzi\u0142 tysi\u0105ce post\u0119powa\u0144 i wyda\u0142 tysi\u0105ce decyzji. Niekt\u00f3re z nich trwale zmieni\u0142y funkcjonowanie ca\u0142ych sektor\u00f3w gospodarki z korzy\u015bci\u0105 dla konkurencji i konsument\u00f3w. Tylko w ostatnich pi\u0119ciu latach Prezes Urz\u0119du przeprowadzi\u0142 ponad 3,2 tys. post\u0119powa\u0144 w\u0142a\u015bciwych i wyja\u015bniaj\u0105cych w zakresie ochrony konkurencji i konsument\u00f3w oraz kontroli koncentracji. Wyda\u0142 \u0142\u0105cznie 1740 decyzji zwi\u0105zanych z ochron\u0105 konkurencji i 3119 dotycz\u0105cych ochrony interes\u00f3w konsument\u00f3w. Poni\u017cej przyk\u0142ady pi\u0119ciu prze\u0142omowych spraw i dzia\u0142a\u0144 z ostatnich pi\u0119ciu lat:<\/p>\n Zmowa przy sprzeda\u017cy samochod\u00f3w KIA<\/a>. Od 1990 r. i pierwszej decyzji Urz\u0119du Antymonopolowego zmieni\u0142y si\u0119 samochody, kt\u00f3rymi je\u017cd\u017c\u0105 Polacy, zmieni\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c praktyki. W 2024 r. Prezes UOKiK wyda\u0142 decyzj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 niedozwolonego porozumienia pomi\u0119dzy sp\u00f3\u0142k\u0105 KIA Poland a dealerami pojazd\u00f3w osobowych KIA. Przedsi\u0119biorcy zm\u00f3wili si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 w sprawie cen samochod\u00f3w i podzieli rynek. Kary w \u0142\u0105cznej wysoko\u015bci prawie 408 mln z\u0142 na\u0142o\u017cone na 12 przedsi\u0119biorc\u00f3w i 5 os\u00f3b fizycznych. Decyzja jest nieprawomocna.<\/p>\n Zmowa na warszawskim rynku ciep\u0142a<\/a> \u2013 w 2020 r. Prezes UOKiK na\u0142o\u017cy\u0142 blisko 120 mln z\u0142 kar na sp\u00f3\u0142ki z grupy Veolia Polska za porozumienie ze sp\u00f3\u0142kami z grupy PGNiG dotycz\u0105ce podzia\u0142u rynku, zmowy cenowej i przetargowej, a w efekcie wy\u017csze ceny za ogrzewanie w Warszawie. Po raz pierwszy ukarany zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c mened\u017cer bezpo\u015brednio odpowiedzialny za naruszenie przepis\u00f3w. Decyzja jest nieprawomocna.<\/p>\n W 2022 Prezes UOKiK wyda\u0142 Rekomendacje dotycz\u0105ce oznaczania tre\u015bci reklamowych przez influencer\u00f3w w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych<\/a>. Dokument powsta\u0142 po konsultacjach z przedstawicielami bran\u017cy influencer marketingu. Rok p\u00f3\u017aniej Prezes UOKiK zainicjowa\u0142 \u201eokr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142 reklamy w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych\u201d, w kt\u00f3rym uczestniczyli przedstawiciele trzech najwi\u0119kszych platform spo\u0142eczno\u015bciowych w Polsce: Facebooka i Instagrama, YouTube\u2019a oraz TikToka.<\/p>\n Jeronimo Martins Polska<\/a> – w\u0142a\u015bciciel sieci Biedronka w bezprawny spos\u00f3b uzyskiwa\u0142 od dostawc\u00f3w produkt\u00f3w rolno-spo\u017cywczych nieum\u00f3wione wcze\u015bniej rabaty. W 2024 r. S\u0105d pierwszej instancji zgodzi\u0142 si\u0119 z ustaleniami Urz\u0119du, tym samym potwierdzaj\u0105c lini\u0119 orzecznicz\u0105 Prezesa UOKiK w zakresie przewagi kontraktowej.<\/p>\n W 2024 r. powo\u0142ana przez Prezesa Urz\u0119du grupa robocza z udzia\u0142em m.in. Urz\u0119du Komisji Nadzoru Finansowego oraz ekspert\u00f3w z sektora bankowego pracowa\u0142a nad rozwi\u0105zaniami maj\u0105cymi ograniczy\u0107 ryzyko transakcji oszuka\u0144czych. W efekcie powsta\u0142\u00a0zbi\u00f3r zalece\u0144 dla dostawc\u00f3w us\u0142ug p\u0142atniczych<\/a>. Dokument przygotowany w UOKiK zawiera list\u0119 czynnik\u00f3w ryzyka oraz zbi\u00f3r zalece\u0144, kt\u00f3re maj\u0105 na celu ograniczenie mo\u017cliwo\u015bci dokonania oszuka\u0144czych transakcji przez internet.<\/p>\n – Gdyby zsumowa\u0107 wp\u0142ywy skarbu pa\u0144stwa z tytu\u0142u kar na\u0142o\u017conych przez przeze mnie i moich poprzednik\u00f3w, uzbiera\u0142aby si\u0119 wielomiliardowa kwota. Jednak o wiele wa\u017cniejsze jest to, co dzi\u0119ki dzia\u0142aniom Urz\u0119du i wydawanym decyzjom zyskali\u015bmy wszyscy jako konsumenci. Znaczenia zdrowej konkurencji pomi\u0119dzy przedsi\u0119biorcami i uczciwych relacji na linii konsument-sprzedawca nie spos\u00f3b wprost wyrazi\u0107 w \u201ez\u0142ot\u00f3wkach\u201d. Jubileusz Urz\u0119du Ochrony Konkurencji i Konsument\u00f3w to \u015bwi\u0119to ka\u017cdego z nas. W ko\u0144cu \u201ewszyscy jeste\u015bmy konsumentami\u201d \u2013 m\u00f3wi Prezes UOKiK.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n UOKiK w liczbach (2020-2024)<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Nie tylko post\u0119powania, decyzje i kary<\/strong><\/p>\n Post\u0119powania i decyzje z zakresu ochrony konkurencji i konsument\u00f3w to tylko cz\u0119\u015b\u0107 aktywno\u015bci UOKiK. To tak\u017ce wiele wa\u017cnych dzia\u0142a\u0144 obejmuj\u0105cych pomoc konsumenck\u0105 oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z administracj\u0105 rz\u0105dow\u0105, legislacj\u0119, monitoring jako\u015bci paliw, opiniowanie pomocy publicznej, interwencje w sprawach zator\u00f3w p\u0142atniczych.<\/p>\n UOKiK jest te\u017c kluczow\u0105 instytucj\u0105, je\u015bli chodzi o bezpiecze\u0144stwo produkt\u00f3w w Polsce. Urz\u0105d planuje, koordynuje, monitoruje i analizuje wyniki kontroli prowadzonych przez Inspekcj\u0119 Handlow\u0105. Tylko w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat w wyniku kontroli Inspekcji Handlowej w zakresie og\u00f3lnego bezpiecze\u0144stwa produkt\u00f3w wycofano z obrotu ponad 224 tys. niebezpiecznych produkt\u00f3w. W zwi\u0105zku z kontrolami Inspekcji Handlowej laboratoria UOKiK przebada\u0142y \u0142\u0105cznie ponad 9,6 tys. pr\u00f3bek, w kt\u00f3rych sprawdzi\u0142y blisko 112 tys. parametr\u00f3w r\u00f3\u017cnych produkt\u00f3w.<\/p>\n UOKiK jest odpowiedzialny r\u00f3wnie\u017c za zarz\u0105dzanie systemem monitorowania i kontrolowania jako\u015bci paliw. W latach 2020-2024 r. Inspekcja Handlowa przebada\u0142a blisko 9,3 tys. pr\u00f3bek paliw p\u0142ynnych, w tym benzyny, oleju nap\u0119dowego i gazu LPG.<\/p>\n\n