ostatnich danych Eurostatu<\/a> w naszym kraju powstaje wi\u0119cej ni\u017c co dziesi\u0105ta p\u00f3\u0142litrowa butelka czy puszka unijnego piwa (ok. 3,7 mld litr\u00f3w). Polska zajmuje pod tym wzgl\u0119dem trzecie miejsce w Unii Europejskiej \u2013 za Niemcami (7,6 mld litr\u00f3w) i Hiszpani\u0105 (3,9 mld litr\u00f3w). Bran\u017ca ta przechodzi w ostatnich latach wyra\u017ane zmiany. Zmienia si\u0119 wysoko\u015b\u0107 konsumpcji \u2013 ta maleje od pi\u0119ciu lat (w 2023 r. by\u0142a ni\u017csza o 200 mln litr\u00f3w w stosunku do 2022 r.). Zmieniaj\u0105 si\u0119 wybory konsument\u00f3w \u2013 Polacy kupuj\u0105 mniej piw mocnych i tych z najwy\u017cszej p\u00f3\u0142ki cenowej. Pojawi\u0142o si\u0119 wielu nowych producent\u00f3w, oferuj\u0105cych tzw. piwa kraftowe. Dlatego Prezes UOKiK postanowi\u0142 przyjrze\u0107 si\u0119 funkcjonowaniu tego rynku i relacji, jakie na nim panuj\u0105.<\/p>\n\u2013 Przeprowadzili\u015bmy badanie, zbieraj\u0105c informacje o funkcjonowaniu krajowego rynku piwa oraz surowc\u00f3w przeznaczonych do jego produkcji, zw\u0142aszcza relacji mi\u0119dzy producentami rolnymi a po\u015brednikami i podmiotami wytwarzaj\u0105cymi oraz oferuj\u0105cymi piwa. Pod lup\u0119 wzi\u0119li\u015bmy kwesti\u0119 stopnia koncentracji rynku czy dynamiki zmian cen. Przedstawili\u015bmy r\u00f3wnie\u017c rekomendacje dla bran\u017cy \u2013 m\u00f3wi Prezes UOKiK Tomasz Chr\u00f3stny.<\/p>\n
Adresatami bada\u0144 by\u0142o 16 wybranych browar\u00f3w, w tym najwi\u0119ksi wytw\u00f3rcy piwa dzia\u0142aj\u0105cy w kraju. Obj\u0119to nim r\u00f3wnie\u017c producent\u00f3w, przetw\u00f3rc\u00f3w i po\u015brednik\u00f3w chmielu oraz s\u0142odownie, czyli g\u0142\u00f3wnych dostawc\u00f3w surowc\u00f3w do wytworzenia trunku. Analiz\u0105 obj\u0119to lata 2019-2022. Dla zobrazowania trend\u00f3w uwzgl\u0119dniono r\u00f3wnie\u017c wcze\u015bniejsze lata, w tym pierwszy pe\u0142ny rok cz\u0142onkostwa Polski w Unii Europejskiej.<\/p>\n
Efektem jest \u201eRaport z badania krajowego rynku piwa i chmielu\u201d, kt\u00f3ry zawiera r\u00f3wnie\u017c rekomendacje zmian prawnych i systemowych.<\/p>\n
Charakterystyka rynku<\/strong><\/p>\nNa krajowym rynku piwa dominuje trzech wytw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy produkuj\u0105 piwa na skal\u0119 przemys\u0142ow\u0105. To Kompania Piwowarska (znana m.in. z piwa Lech, Tyskie, \u017bubr), Grupa \u017bywiec (\u017bywiec, Warka, Kr\u00f3lewskie) oraz Carlsberg Polska (Okocim czy Kasztelan). \u0141\u0105cznie te podmioty odpowiada\u0142y w 2022 r. za ok. 80 proc. sprzeda\u017cy piwa w Polsce \u2013 zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci, jak i warto\u015bci. Pozosta\u0142ych 13 badanych wytw\u00f3rc\u00f3w piwa \u2013 m.in. tzw. rzemie\u015blniczych \u2013 wypracowa\u0142o \u0142\u0105cznie blisko 20 proc. udzia\u0142u w rynku, przy czym w tej grupie dominowa\u0142y: Van Pur S.A. (m.in. \u0141om\u017ca, Brok) oraz Per\u0142a \u2013 Browary Lubelskie S.A. (Per\u0142a, Zwierzyniec).<\/p>\n
Mimo rosn\u0105cego zainteresowania piwami rzemie\u015blniczymi (tzw. kraftowymi), ich udzia\u0142 w strukturze sprzeda\u017cy piw og\u00f3\u0142em w Polsce nie przekroczy\u0142 kilku procent. Mo\u017ce by\u0107 to zwi\u0105zane z wy\u017cszymi kosztami wytworzenia, a co za tym idzie cen\u0105 wy\u017csz\u0105 ni\u017c piw produkowanych na du\u017c\u0105 skal\u0119. Wy\u017csza jest wi\u0119c tak\u017ce ich podatno\u015b\u0107 na zmiany si\u0142y nabywczej konsument\u00f3w.<\/p>\n
W latach 2019-2022 wzrost cen piwa prze\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 na ograniczenie skali ich sprzeda\u017cy. Ten trend w wi\u0119kszym stopniu dotkn\u0105\u0142 11 mniejszych browar\u00f3w.<\/p>\n
Skala wzrostu cen piw w latach 2019-2022 by\u0142a r\u00f3\u017cna w poszczeg\u00f3lnych browarach, ale w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w by\u0142a ni\u017csza od wska\u017anika inflacji. To z jednej strony efekt silnej rywalizacji mi\u0119dzy browarami, ale te\u017c presji ze strony sieci handlowych \u2013 o czym wspominali ankietowani.<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 browar\u00f3w podkre\u015bli\u0142a intensywno\u015b\u0107 konkurencji na krajowym rynku chmielu. Jednocze\u015bnie najwi\u0119ksi producenci piwa w Polsce w du\u017cej mierze zaopatrywali si\u0119 w asortyment chmielowy za granic\u0105. Mimo \u017ce ceny polskiego chmielu by\u0142y ni\u017csze ni\u017c u unijnej konkurencji.<\/p>\n
Relacje mi\u0119dzy uczestnikami rynku<\/strong><\/p>\nPolski rynek chmielu i piwa funkcjonuje generalnie w formule plantator \u2013 po\u015brednik lub przetw\u00f3rca \u2013 producent piwa.<\/p>\n
Ankietowane browary pozyskiwa\u0142y krajowy chmiel g\u0142\u00f3wnie od przetw\u00f3rc\u00f3w i po\u015brednik\u00f3w. Robi\u0142y to przede wszystkim na podstawie um\u00f3w d\u0142ugoterminowych. Sporadycznie dokonywane by\u0142y transakcje ad hoc<\/em>, w kt\u00f3rych podstaw\u0105 realizacji zam\u00f3wienia by\u0142y np. wiadomo\u015bci email czy internetowe platformy zakupowe.<\/p>\nKrajowi po\u015brednicy nabywali chmiel \u015bwie\u017cy lub granulowany g\u0142\u00f3wnie na podstawie zam\u00f3wie\u0144 ad hoc<\/em> od innych po\u015brednik\u00f3w, nierzadko bez podpisywania um\u00f3w. Przetw\u00f3rcy \u2013 dostawcy dla browar\u00f3w \u2013 kupowali chmiel surowy prawie wy\u0142\u0105cznie na podstawie kontraktacji z plantatorami.<\/p>\n\u2013 Przeprowadzaj\u0105c badanie, szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zwracali\u015bmy na potencjalne nieprawid\u0142owo\u015bci w zakresie mo\u017cliwo\u015bci aneksowania um\u00f3w, sposob\u00f3w kszta\u0142towania cen czy termin\u00f3w p\u0142atno\u015bci za zrealizowane dostawy. B\u0119dziemy analizowa\u0107 te zagadnienia pod k\u0105tem podj\u0119cia mo\u017cliwych dzia\u0142a\u0144, np. w ramach kompetencji zwi\u0105zanych ze zwalczaniem nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej \u2013 m\u00f3wi Prezes UOKiK Tomasz Chr\u00f3stny.<\/p>\n
Jednym z problem\u00f3w relacji na rynku piwa, na kt\u00f3re wskazywali producenci, jest rosn\u0105ca si\u0142a sieci handlowych, sojuszy zakupowych, kt\u00f3re wywieraj\u0105 presj\u0119 na obni\u017canie cen pomimo wzrostu koszt\u00f3w wytwarzania.<\/p>\n
Plantatorzy i przetw\u00f3rcy chmielu<\/strong><\/p>\nRelatywnie najs\u0142absz\u0105 grup\u0105 na rynku chmielu i piwa w Polsce s\u0105 plantatorzy. Ich pozycja jest s\u0142absza nie tylko w stosunku do innych uczestnik\u00f3w polskiego rynku, ale te\u017c w odniesieniu do konkurent\u00f3w z Europy. Statystyczna plantacja chmielu w kraju jest kilkukrotnie mniejsza ni\u017c w Niemczech czy w Czechach. Kluczowe \u015bwiatowe podmioty dzia\u0142aj\u0105ce w zakresie uprawy, przetw\u00f3rstwa, po\u015brednictwa asortymentu chmielowego wywodz\u0105 si\u0119 do ma\u0142ych producent\u00f3w rolnych czy przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy latami rozwijali wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Stosunkowo ma\u0142a skala produkcji u polskich plantator\u00f3w utrudnia zwi\u0119kszanie warto\u015bci dodanej, a wi\u0119c oddzia\u0142ywania na rynek i rozw\u00f3j.<\/p>\n
Polscy plantatorzy chmielu maj\u0105 ograniczone mo\u017cliwo\u015bci reakcji na zmieniaj\u0105c\u0105 si\u0119 sytuacj\u0119, np. w zakresie upodoba\u0144 konsument\u00f3w czy wyst\u0105pienia nadpoda\u017cy surowca.<\/p>\n
Z analizy UOKiK wynika, \u017ce najwi\u0119ksi producenci piwa kupuj\u0105 chmiel za granic\u0105 m.in. ze wzgl\u0119du na wymogi jako\u015bciowe. Zdaniem niekt\u00f3rych browar\u00f3w tylko cz\u0119\u015b\u0107 polskiego chmielu spe\u0142nia ich potrzeby (np. w zakresie zawarto\u015bci alfa kwas\u00f3w, odpowiadaj\u0105cych m.in. za piwn\u0105 goryczk\u0119). Ni\u017csza cena chmielu w Polsce wynika wi\u0119c g\u0142\u00f3wnie z ograniczonej mo\u017cliwo\u015bci spe\u0142nienia warunk\u00f3w stawianych przez najwi\u0119ksze podmioty rynkowe. Zar\u00f3wno je\u015bli chodzi o w\u0142a\u015bciwo\u015bci surowca, jak i formy, w jakiej jest oferowany wytw\u00f3rcom.<\/p>\n
Przetw\u00f3rstwo<\/strong><\/p>\nJednym z wa\u017cniejszych problem\u00f3w, na kt\u00f3ry wskaza\u0142o \u015brodowisko bran\u017cowe, s\u0105: koszty, jako\u015b\u0107 i zakres krajowego przetw\u00f3rstwa chmielu. Do tego, zdaniem ankietowanych, polskie firmy skupuj\u0105ce i przetwarzaj\u0105ce chmiel zmuszone s\u0105 do konkurencji z firmami niemieckimi dzia\u0142aj\u0105cymi w Polsce. To powoduje, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 krajowej produkcji chmielu trafia za granic\u0119 (65 proc. w 2022 r.) \u2013 prawie wy\u0142\u0105cznie w postaci nieprzetworzonej. Do Polski sprowadzane s\u0105 za to m.in. granulaty i ekstrakty, preferowane przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 producent\u00f3w piwa. Skutkiem tego jest niska konkurencyjno\u015b\u0107 tej cz\u0119\u015bci rynku.<\/p>\n
\u2013 Zwi\u0119kszenie skali upraw poszczeg\u00f3lnych plantacji, wykorzystania OZE i energooszcz\u0119dnych technologii dla optymalizacji koszt\u00f3w produkcji, wsparcie rozwoju segmentu tzw. piw rzemie\u015blniczych, ale przede wszystkim wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy plantatorami i przetw\u00f3rcami oraz wsparcie promocji i sprzeda\u017cy polskich odmian chmielu czy piw na arenie mi\u0119dzynarodowej. To mo\u017cliwe drogi do podniesienia poziomu konkurencyjno\u015bci polskiej bran\u017cy chmielarskiej i piwnej \u2013 m\u00f3wi Prezes UOKiK Tomasz Chr\u00f3stny.<\/p>\n
Tre\u015b\u0107 raportu wraz z rekomendacjami mo\u017cna znale\u017a\u0107 i pobra\u0107 na stronie internetowej UOKiK.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/uokik.gov.pl\/raport-uokik-polski-rynek-piwa-i-chmielu<\/a><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":2939,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2937","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2937"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2938,"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2937\/revisions\/2938"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ih.olsztyn.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}