<\/p>\n
OP\u0141ATY OKO\u0141OSPRZEDA\u017bOWE – RAPORT UOKIK<\/p>\n
[Warszawa, 7 listopada 2022 r.]<\/strong> Prezes UOKiK monitoruje rynek rolno-spo\u017cywczy pod k\u0105tem wykorzystywania przewagi kontraktowej przez najwi\u0119ksze podmioty. Baczn\u0105 uwag\u0119 \u00a0zwraca na dzia\u0142ania najwi\u0119kszych sieci handlowych wobec dostawc\u00f3w rolno-spo\u017cywczych. Przyk\u0142adem jest, <\/strong>opublikowany w kwietniu 2021 r., raport dotycz\u0105cy<\/strong> rabat\u00f3w uzyskiwanych przez sieci od swoich kontrahent\u00f3w.<\/strong> Najnowszy raport\u00a0 dotyczy op\u0142at oko\u0142osprzeda\u017cowych pobieranych przez sieci handlowe od dostawc\u00f3w za us\u0142ugi wykonywane na ich rzecz. Wskazano w nim m.in., kt\u00f3re praktyki mog\u0105 narusza\u0107 przepisy. Dlatego jest to lektura obowi\u0105zkowa zar\u00f3wno dla organizator\u00f3w sieci handlowych, jak i dostawc\u00f3w.<\/strong><\/p>\n – Stosowanie op\u0142at oko\u0142osprzeda\u017cowych to powszechna praktyka sieci handlowych. Dlatego przeprowadzili\u015bmy badanie rynku, w kt\u00f3rym dok\u0142adnie sprawdzili\u015bmy te dzia\u0142ania. Cz\u0119\u015b\u0107 z pobieranych op\u0142at nie budzi naszych zastrze\u017ce\u0144, jednak zidentyfikowali\u015bmy szereg innych, kt\u00f3re stanowi\u0105 nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej wobec dostawc\u00f3w. Z takimi praktykami b\u0119dziemy stanowczo walczy\u0107. Ju\u017c w trakcie badania wszcz\u0119li\u015bmy pierwsze post\u0119powania dotycz\u0105ce praktyk podmiot\u00f3w podejrzewanych o wykorzystywanie op\u0142at do dzia\u0142a\u0144 na niekorzy\u015b\u0107 swoich mniejszych kontrahent\u00f3w<\/em> \u2013 m\u00f3wi Prezes UOKiK Tomasz Chr\u00f3stny.<\/strong><\/p>\n Rodzaje us\u0142ug \u015bwiadczonych przez sieci handlowe<\/strong><\/p>\n Badanie rynku obj\u0119\u0142o <\/strong>35 podmiot\u00f3w prowadz\u0105cych 52 sieci handlowe. Ka\u017cdy z nich pobiera\u0142 od dostawc\u00f3w op\u0142aty za \u015bwiadczone us\u0142ugi oko\u0142osprzeda\u017cowe. W latach 2016-2020 szacunkowa \u0142\u0105czna wysoko\u015b\u0107 przychod\u00f3w sieci handlowych z tego tytu\u0142u wynios\u0142a oko\u0142o 5 mld z\u0142 rocznie. Ponad 97 proc. kwoty uzyskiwanych przychod\u00f3w przypada\u0142o na 12 sieci. Kiedy pobieranie op\u0142at jest dozwolone \u2013 praktyki szare <\/strong><\/p>\n Jednym z cel\u00f3w analizy Prezesa UOKiK \u00a0by\u0142o sprawdzenie oraz pokazanie uczestnikom rynku, kiedy pobieranie op\u0142at oko\u0142osprzeda\u017cowych mo\u017ce zosta\u0107 uznane za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej. Na ocen\u0119 tych praktyk istotny wp\u0142yw mia\u0142o wej\u015bcie w \u017cycie w grudniu 2021 r. nowej ustawy o przewadze kontraktowej<\/a>.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 sieci handlowych dotycz\u0105cych badanych op\u0142at zosta\u0142a wprost uj\u0119ta w nowych przepisach jako praktyki szare, czyli dozwolone w przypadku ich wcze\u015bniejszego jasnego i jednoznacznego uzgodnienia. Dotyczy to us\u0142ug marketingowych oraz niekt\u00f3rych logistycznych zwi\u0105zanych z przechowywaniem produkt\u00f3w.<\/p>\n Do uznania praktyk szarych za zgodne z prawem konieczne jest, aby uzgodnienie warunk\u00f3w \u015bwiadczenia us\u0142ug zosta\u0142o uj\u0119te w spos\u00f3b jasny i jednoznaczny w umowach, kt\u00f3re powinny\u00a0 by\u0107 zawarte przed przewidywanym terminem rozpocz\u0119cia realizacji kontraktu. Ponadto \u00a0dostawca powinien mie\u0107 swobod\u0119 decydowania, czy chce, aby \u015bwiadczenia by\u0142y wykonywane na jego rzecz, a brak zgody nie powinien rodzi\u0107 negatywnych konsekwencji ze strony sieci handlowej.<\/p>\n Dostawca musi r\u00f3wnie\u017c wiedzie\u0107, za kt\u00f3re czynno\u015bci ponosi op\u0142aty oraz zna\u0107 dok\u0142adne warunki ich wykonywania. Przyk\u0142adowo, nie b\u0119dzie wystarczaj\u0105ce wskazanie, \u017ce us\u0142uga b\u0119dzie polega\u0142a na umieszczeniu informacji o produktach dostawcy w gazetce reklamowej, bez okre\u015blenia m.in. zakresu i cz\u0119stotliwo\u015bci tego rodzaju dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n Kiedy pobieranie op\u0142at jest dozwolone \u2013 pozosta\u0142e praktyki <\/strong><\/p>\n W przypadku praktyk, kt\u00f3re nie s\u0105 wprost wskazane w \u00a0ustawie, mo\u017cliwe jest ich zbadanie pod k\u0105tem sprzeczno\u015bci z dobrymi obyczajami oraz zagra\u017cania istotnemu interesowi dostawcy albo naruszania tego interesu. Mo\u017cna si\u0119 przy tym pos\u0142u\u017cy\u0107 dorobkiem orzeczniczym dotycz\u0105cym tzw. op\u0142at p\u00f3\u0142kowych.<\/p>\n Przede wszystkim kwestia korzystania z us\u0142ug oko\u0142osprzeda\u017cowych powinna by\u0107 przedmiotem swobodnych negocjacji pomi\u0119dzy stronami i nie mog\u0105 one by\u0107 jednostronnie narzucane<\/strong> s\u0142abszemu partnerowi. Taka sytuacja narusza bowiem dobre obyczaje handlowe. Ponadto zasady wykonywania \u015bwiadcze\u0144 powinny by\u0107 okre\u015blone w transparentny spos\u00f3b, tak aby nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, jakie czynno\u015bci s\u0105 podejmowane na rzecz dostawcy i jakie s\u0105 ich koszty. Dzia\u0142ania wykonywane przez sie\u0107 w ramach us\u0142ugi powinny mie\u0107 realn\u0105 warto\u015b\u0107 dla dostawcy, tak aby przynosi\u0142y korzy\u015bci obu stronom umowy. Op\u0142aty oko\u0142oprzeda\u017cowe nie powinny by\u0107 zatem instrumentem s\u0142u\u017c\u0105cym sieciom do przerzucania przez nie koszt\u00f3w w\u0142asnej dzia\u0142alno\u015bci na kontrahent\u00f3w. Dotyczy\u0107 to mo\u017ce np. sytuacji, w kt\u00f3rej dostawca op\u0142aca us\u0142ug\u0119 rozwo\u017cenia produkt\u00f3w do plac\u00f3wek sklepowych z magazynu centralnego sieci, pomimo \u017ce ta czynno\u015b\u0107 stanowi normaln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142alno\u015bci sieci.<\/p>\n Decyzje i post\u0119powania Prezesa UOKiK<\/strong><\/p>\n Pierwsza decyzja Prezesa UOKiK dotycz\u0105ca op\u0142at oko\u0142osprzeda\u017cowych zosta\u0142a wydana jeszcze przed wej\u015bciem w \u017cycie nowych przepis\u00f3w dotycz\u0105cych przewagi kontraktowej i dotyczy\u0142a sp\u00f3\u0142ki Eurocash<\/a>. Przedsi\u0119biorca pobiera\u0142 od dostawc\u00f3w produkt\u00f3w rolnych i spo\u017cywczych szereg dodatkowych oraz nieuzasadnionych op\u0142at. Cz\u0119\u015b\u0107 us\u0142ug, za kt\u00f3re p\u0142acili kontrahenci, w og\u00f3le nie by\u0142a wykonywana, a niekt\u00f3re sp\u00f3\u0142ka powinna \u015bwiadczy\u0107 w ramach podpisanej umowy bez dodatkowego wynagrodzenia.\u00a0Za te praktyki Prezes Urz\u0119du Tomasz Chr\u00f3stny na\u0142o\u017cy\u0142 w listopadzie 2021 r. na przedsi\u0119biorc\u0119 kar\u0119 finansow\u0105 w wysoko\u015bci 76 mln z\u0142. <\/em><\/p>\n Kolejne nieprawid\u0142owo\u015bci zosta\u0142y zidentyfikowane w trakcie badania rynku. Obecnie trwaj\u0105 post\u0119powania wyja\u015bniaj\u0105ce w sprawie praktyk w\u0142a\u015bcicieli sieci: <\/em>Auchan, Carrefour<\/a>, <\/em>\u017babka, Dino i Selgros.<\/a> Niewykluczone, \u017ce wkr\u00f3tce zostan\u0105 wszcz\u0119te post\u0119powania dotycz\u0105ce praktyk kolejnych sieci.<\/em><\/p>\n – W naszej analizie dok\u0142adnie zidentyfikowali\u015bmy, kt\u00f3re praktyki s\u0105 niezgodne z prawem. Efektem s\u0105 pierwsze post\u0119powania, nie wykluczamy kolejnych. W tej chwili, po publikacji raportu, sieci nie mog\u0105 mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce okre\u015blone dzia\u0142anie to nieuczciwie wykorzystywanie przewagi kontraktowej wobec dostawc\u00f3w. Dlatego b\u0119dziemy wnikliwie przygl\u0105da\u0107 si\u0119 najwi\u0119kszym sklepom i zwalcza\u0107 nieuczciwe praktyki. Niezale\u017cnie od prowadzonych postepowa\u0144 i wydanych decyzji w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat ponowimy nasze badanie i sprawdzimy, jak sieci handlowe dostosowa\u0142y si\u0119 do ubieg\u0142orocznej zmiany przepis\u00f3w oraz naszego raportu \u2013 m\u00f3wi Prezes UOKiK Tomasz Chr\u00f3stny. <\/em><\/p>\n Przedsi\u0119biorco, rolniku, je\u017celi dzia\u0142asz w bran\u017cy rolno-spo\u017cywczej i tw\u00f3j du\u017cy kontrahent wykorzystuje swoj\u0105 przewag\u0119, narzucaj\u0105c niekorzystne dla ciebie warunki wsp\u00f3\u0142pracy \u2013 zawiadom UOKiK<\/strong>. Uruchomili\u015bmy specjalny formularz<\/strong>, kt\u00f3ry u\u0142atwi ci zg\u0142oszenie nieprawid\u0142owo\u015bci. Wejd\u017a i wype\u0142nij: https:\/\/ankieta.uokik.gov.pl\/formularz-przewaga-kontraktowa\/<\/a><\/p>\n <\/p>\n
\nW przypadku niekt\u00f3rych z nich wskazane op\u0142aty stanowi\u0142y nawet kilkana\u015bcie procent warto\u015bci zakup\u00f3w towar\u00f3w od dostawc\u00f3w. Dostawcy p\u0142acili najcz\u0119\u015bciej za cztery rodzaje \u015bwiadcze\u0144:<\/p>\n\n